Geloven & Leven, Geloven & Spiritualiteit

Pasen is wereldnieuws, zelfs voor gelovigen


Getagd: , , , , , .

De zon komt op, het licht speelt met het donker als een kat die weet dat de muis toch niet meer wegkomt. De net nog eindeloos zwarte horizon begint te gloren en is haast nog mooier dan bij volle zon. Juist de overgang brengt je tot stilte, mocht je op dit vroege uur uit je bed zijn gekomen.
In het andere geval ben je ook stil, maar je niet bewust van de werkelijkheid die je misloopt. Opgesloten in je slaapkamer en verzonken in je slaap. Het laatste is zeker niet onaangenaam, maar het eerste mag moeite kosten, het levert een ervaring op die we niet licht vergeten. Het raakt je, als betoverd kijk je naar de kleuren die per minuut kunnen veranderen. In de bergen gaat zoiets ook nog eens gepaard met allerlei effecten met optrekkende mist en een spel van contouren, kleuren en lijnen. Er ontstaat een eindeloos perspectief, dat je een paar uur later een ander niet kunt uitleggen, al sta je weer op dezelfde plek.

De foto van Paul Abspoel geeft iets weer van de schoonheid van dit soort momenten. Kijk even voor je verder leest en geniet. Andere blogs rondom deze zelfde foto vind je hier, hier of hier. Uitgebreide en bijzondere gedichten vind je hier. Lees ook Boele als je wat ik zo ga schrijven te stevig vindt: hij schrijft diepgaand over pasen en twijfel.

Foto van Paul Abspoel

De foto heeft voor mij twee kanten. De schoonheid ervan is niet voor niets iets waar ik mee begin als ik wil duidelijk maken wat Pasen volgens mij betekent. Ik leg dat zo concreter uit. Tegelijk schuilt hier het risico, dat is de andere kant: je kunt Pasen opvatten als metafoor, als beeld, als gedachte of iets dergelijks. In dat geval moeten we nog eens praten… want volgens mijn diepste overtuiging is Pasen wereldnieuws. Relevant zou een eerste woord zijn dat hierbij past. Relevanter dan het acht uur journaal, omdat het nieuws bevat dat niet morgen achterhaald is door nieuwe feiten.

Pasen is voor mij meer dan een mooi plaatje, tegelijk geeft dit ‘plaatje’ hierboven wel iets weer waar Pasen alles mee te maken heeft: een nieuwe dag, een nieuw bestaan, nieuw leven. Bij het aanbreken van elke nieuwe dag is dat een werkelijkheid die gevolgen heeft. Zo geloof ik in Pasen. Als het waar is dat Jezus uit de dood opstond – en dat is wat het bijbels verhaal vol met zelftwijfel van overrompelde ooggetuigen overtuigend vertelt, dan is Jezus degene die hij zei te zijn. Hij noemde zichzelf de graankorrel die in de aarde moet afsterven en opnieuw tevoorschijn zal komen, en dan een totaal vernieuwend leven zal voortbrengen. Dat gaat over mensen, over de wereld die in de voetsporen van Jezus durft te gaan. De vruchten van de graankorrel worden hier en nu al geplukt. Dat is typisch Pasen.

Ik ben ook nu weer geraakt door de Engelse theoloog N.T. Wright met zijn artikel The Church must stop trivialising Easter, dat in de TimesOnline verscheen. Volgens Wright is Pasen te veel triviaal gemaakt door de opstanding van Jezus te zien als ‘na dit leven is er een hemel’. Leven na de dood is een belangrijk item, maar volgens mij is het nog relevanter dat er op dit moment zoiets als nieuw leven bestaat. Dat gaat over schoonheid. Dat gaat over relaties. Dat gaat over spiritualiteit. Dat gaat over gerechtigheid. Allemaal echo’s van een Stem, zoals dezelfde Wright schrijft in zijn boek Simply Christian.

Daarom is het wereldnieuws: waar het bij de opstanding van Jezus om draait raakt direct aan basale algemeen menselijke thema’s en verlangens. Er is diep in ons een stem die van binnen klinkt als we het hier over hebben. Meer dan ooit is er een verlangen naar spiritualiteit. Het thema gerechtigheid speelt sterk in allerlei verbanden. De wereld haalt opgelucht adem als Mandela de periode van apartheid in Afrika afsluit en verzoening weet te bewerken tussen individuen en groepen die onverenigbaar waren. Bijna geen bioscoopfilm snijdt niet op de een of andere manier het thema van relaties en liefde aan: het zijn niet alleen de romantische comedies die hier mee spelen. Het raakt ons diep als het hier over gaat en zelf kunnen we eenvoudigweg niet zonder relaties.

Het probleem waar elk mens en elk proces mee kampt heet dood. Ook de dood in meer overdrachtelijke zin van gebrokenheid, kwaad, haat e.d. is niet minder fysiek en reëel aanwezig. Wie een moment voor waar durft aan te nemen dat Jezus de eerste mens is die deze dood overwon, kan niet anders dan op alle fronten stevig aan het denken gezet te worden en tegelijk diep in z’n ziel iets voelen resoneren van hoop, liefde, kracht en verlangen.

Ik denk dat Wright gelijk heeft als hij stelt dat juist gelovigen Pasen getrivialiseerd hebben. Een deel van de kerk heeft van Pasen een metafoor gemaakt die zover gaat dat de opstanding van Jezus niet meer fysiek en feitelijk aangenomen kan worden. Blijkbaar is onze rationaliteit op dat moment de dood in de pot om alles tussen hoge komma’s te plaatsen? Een reactie daarop is de steile orthodoxie die maar feiten predikt en nader onderbouwt, maar intussen het nieuwe leven verplaatst naar het hiernamaals. En ik moet toegeven: als ik soms ‘christelijk nieuws’ lees op internet of in bladen van christelijke huize weet ik niet waar ik moet kijken, zo benauwd en levenloos triviaal.
Maar kijk je de andere kant uit, van de seculiere denkers en de cultuur waar we met elkaar deel van uitmaken, dan wordt ik ook nog niet gelijk vrolijk. We hebben sinds de Verlichting God behoorlijk tussen vierkante haken gezet met elkaar. Verandering moet van benedenaf komen, uit menselijke kracht, maar het is nog steeds niet gelukt. Toch wordt geloof en religie zodra het concreter wordt al snel geridiculiseerd. Het daadwerkelijke leven moet vooral los van God gezien en beleefd worden.

Zo zit de boodschap van Pasen in tussen trivialisering en ridiculisering. Toch geloof ik dat de kracht ervan groter is en nog steeds in onze handen ligt sinds de opstanding van Jezus.

Ik geloof dat je kunt beginnen met te geloven in een levende Heer die de dood overwon en daarmee in het hier en nu iets verandert, voor wie in die realiteit durft te gaan staan. Ik geloof dat er diep van binnen iets kan veranderen dat z’n uitwerking niet zal missen.
Dat gaat over spiritualiteit allereerst, maar dan wel eentje die vormend is voor wie je bent als persoon. Dat zal je merken in relaties. In het benaderen en leven van het leven in al z’n schoonheid. De zon komt op en beschijnt op een nieuwe manier onze geest, ons lichaam, onze seksualiteit, onze wil en daden, onze communicatie en onze prioriteiten. Het verandert de lichtval niet alleen, het zal doorwerken in thema’s als vrede en gerechtigheid.
Er staan mensen op die het lef hebben zichzelf te verloochenen en de ander ondanks alles lief te hebben. Mensen die het verschil gaan maken, zonder een voorgevormde mal, een set van regels en normen, maar vanuit een nieuw hart, een ziel dat geraakt is door liefde, gerechtheid en schoonheid. Een mens die opgewekt is door God met de kus van Pasen.
Ik geloof dat alle beeldtaal slechts ertoe dient iets onder woorden te brengen wat een diepe realiteit is die God door Jezus op dit moment wil geven. Dat is volgens mij wereldnieuws. Zelfs voor gelovigen.

Deze blog verschijnt met zonsopgang op Paasmorgen 2009. Blijf niet slapen. Kus de levende Heer en wordt zelf wakker gekust om op te staan in een nieuw bestaan.