Geloven & Leven

Waarom de EO op eieren loopt


Getagd: , , , , , , , .

Wel wat wrang allemaal. Na een hectisch half jaar met rumoer rond de evolutietheorie en een fotoshoot, was het net even vakantie. Andries Knevel gaat opgeruimd na vakantie in Italië en Praag aan het werk, meldt hij nog op Twitter. Maar dan is er een ‘katterig gevoel’ tweet hij begin deze week. De komkommertijd is ineens voorbij en de rapen zijn gaar: de EO besluit na intern overleg een cabaretprogramma niet uit te zenden. En het was nog wel een try-out, en ja het werd nog wel gepresenteerd door Arie Boomsma. Beide mannen krijgen het samen met anderen voor hun kiezen.

Deze kip loopt in ieder geval zonder problemen op eieren...Ik moet wel zeggen dat ik hen bewonder om hun milde kritische uitlatingen. Boomsma uit zijn teleurstelling volgens het Nederlands Dagblad, omdat hij het programma met cabaretier Guido Weijers een kans vond om in gesprek te komen over geloven en God. En Knevel twittert eerlijk maar een eindje te gaan fietsen. Hiermee blijf je mensen zien achter het nieuws en het helpt mij om niet te veel te blijven hangen in de soap die de media vervolgens ten beste geeft. Alweer geen schoonheidsprijs voor het beleid bij de EO om een zo’n uitgesproken experimenteel ding vlak voor datum af te blazen. Maar het gaat nu in ieder geval niet om een persoonlijke uitspraak of daad zoals eerder rond Knevel en Boomsma. Ik heb me daar toen kritisch over uitgelaten in deze blog. Daarom even geen behoefte iets dergelijks nog eens te roepen. Wat ik kwijt wil zijn een paar gedachten die van groter belang zijn in mijn ogen. Wat is de reden dat Loopt een man over het water leidt tot zoveel commotie? Waarom loopt de EO zelf niet over het water, maar op eieren? Vertrouwen lijkt ver weg en geloof in je visie en aanpak lijkt te verdwijnen tussen de golven van discussies uit de achterban. Mijn gedachte: een probleem moet een laag dieper aangepakt worden dan waarop het speelt.

Toen ik tijdens mijn vakantie in Italië een paar dorpen verder dan hemzelf, het tweede dagboek van Andries Knevel las, merkte ik hoe blij hij als EO-voorman is met de beweging die de EO op gang heeft gebrachten tussen allerlei kerkelijke zuilen. Tegelijk ligt hier nu volgens mij het probleem en opnieuw de uitdaging. De EO heeft zeker gelovigen in Nederland in zekere zin ‘samengebracht’. Ik veronderstel dat het evangelisch vuur ook wel erg de nodige warmte bracht in koele orthodoxe nissen. Intussen zijn ook evangelischen in een proces en maken ze een beweging naar de eigen cultuur toe. En nu komt er een spannend moment: als omroep voelen mensen binnen de EO de noodzaak aan om de taal van de media te spreken omdat je nu eenmaal media bent. Maar de diverse ‘achterban’ van de EO lijkt daar niet aan toe voor een deel. Ik vermoed dat met name binnen de Reformatorische zuil de meeste vervreemding ervaren wordt. In ieder geval lijkt een punt bereikt te worden dat de interne tolerantie opraakt. Wie opgroeide met Nederland Zingt en bijbeloverdenkingen kijkt nu ineens naar het EO-logo boven een uitzending van 40 dagen zonder seks. Een als fotomodel poserende presentator met tattoo’s voor een homomagazine, een boegbeeld dat afstand neemt van een schepping van de aarde in 6×24 uur… Het wordt allemaal wat teveel?

Hieronder ligt volgens mij vooral de laag van overtuigingen rond cultuur en geloven. En de EO haalt in feite de kastanjes uit het vuur van allerlei kerken en generaties die deze vragen hebben laten liggen. Bovendien is de EO geen kerkdienst in flatscreenformaat maar een onderdeel van de Publieke Omroep. Media dus. Wat willen christenen met media? Wie media zegt, zegt cultuur, zegt tijdsbeeld, zegt publiek domein… Hoe communiceer je daar? Wat wil je communiceren en in welke taal vat je dat.

Nog niet heel lang geleden haalde de EO Catherine Keijl in huis voor een serie. Toen waren de rapen ook al even gaar, maar in ieder geval in mijn omgeving werd vervolgens geboeid gezien hoe door deze format juist verdieping ontstond en een goed gesprek. Dat begrip lijkt nu opgebrand te zijn: al voor een nieuwe format z’n try out beleefd heeft haalt een wat onzeker ogende EO het van tafel. Kritiek hebben op die houding is niet moeilijk. Ik ben intussen meer begaan met het gesprek dat volgens mij gevoerd moet worden. Ik zie nog niet hoe hier alle ‘stromingen’ van gelovigen elkaar in zullen vinden. Juist de vraag naar cultuur, wetenschap en de verhouding van geloof hiertoe wordt volgens mij verschillend beantwoordt. Toch zul je het daarover moeten hebben, zeker als je in de media werkt.

De eieren waar de EO over loopt zijn helaas zeer geschikt voor andersgelovigen om mee te gooien naar het christelijk geloof. Dat is de relevantie in ieder geval. Communiceren op een wijze die doorbrekend is, lijkt juist bij overtuigde gelovigen te stuiten op onbegrip en afkeer. Daarmee lijkt het verouderde kader van het modernisme met zijn orthodoxie versus vrijzinnigheid nog na te werken. Wat zinniger is, zijn nieuwe kaders, waarin relevant vanuit bijbels geloven een open gesprek komt met een seculiere omgeving. Ik geloof zeker dat dat mogelijk is. Maar willen gelovigen dat bereiken zullen ze zelf dat initiatief moeten nemen, net als in de eerste eeuwen van onze jaartelling. Daar hoort bij dat je de taal van je tijd niet alleen begrijpt, maar ook kunt omarmen en spreken.

Liep bijna weer een man over het water.
Een verouderde kerk achter de rollator kan dat niet meer ‘meemaken’.
Verjongen en opnieuw leren lopen dus.
In het hier en nu.