Geloven & Leven

DSBacle


Getagd: , , , , , , , , , , , , , , , , , .

IejoorDe liefhebbers van Winnie de Poeh konden deze week in hun onderbewustzijn zich zo thuisvoelen bij de stemmen in de media. Knorretje Scheringa riep steeds iets van ‘het gaat lukken, het gaat lukken!’ en op de achtergrond hoorde je dan het vertrouwde gebrom van Iejoor Bos die bij elke nieuwe poging bijvoorbaat ondertitelde met ‘dit gaat niks meer worden, maar dat hindert niks, je hebt het geprobeerd .. en let maar niet op mij’. En zo was alle hectiek in de wereld van grote mensen toch eigenlijk ook heel kinderlijk vertrouwd. Gelukkig maar.

Maar dan zijn we op bladzijde 23 en wordt het weer weekend. En in het weekend wordt er eigenlijk niet voorgelezen, nou ja soms stiekum dan. De Volkskrant wil soms al alwetende verteller je op de vroege maandagmorgen bijpraten wat er in dat stille weekend aan het normaal zo vredige Frederik Hendrikplantsoen in Amsterdam allemaal gebeurd is. De vraag wordt wat er op bladzijde 24 en volgende te lezen zal zijn, lieve lezertjes. En welke plaatjes onze ogen zullen aantreffen. Winnie de Grave hangend in een boomgat of de bulderende Teigetje Zalm rondspringend van plezier? Met z’n allen hangend aan een laatste strohalm boven de afgrond op Expotitie of zien we de vrienden weer aan de gedekte tafel zitten onder rustgevende leiding van Janneman Wellink? Ik denk zelf dat de schrijver en de tekenaar daar nog wel even zoet mee zijn. In de tussentijd stel ik wat vragen, ten slotte moet ik ook weer slapen vannacht. En er zijn een paar kleine vraagjes, want zo simpel vind ik het niet meer.

Misschien is het meest lastige wel dat de lezer zich niet meer laat voorlezen, maar zijn eigen verhaal schrijft. We bloggen, twitteren, maar vooral is er constant de camera, de talkshows, internet en kranten. Terwijl ik in de metro sta ben ik niet de enige die even op de iPhone nu.nl check voor de laatste stand van zaken in het nieuws. De ‘week van DSB’ overziend is wellicht dat het punt dat het meest blijft haken: waren de hoofdrolspelers van het DSBacle wel in staat om zuiver spel te spelen in de context van de huidige media?

Ik hoef niet een overzicht te maken, verschillende media deden dat de afgelopen dagen. Nova begon ermee en de feiten staan intussen overal breed uitgemeten op een rij. De geldstroom door opnames zijn per dag in beeld gebracht, de uitspraken van de rechter, en alle spelers en hun optreden. Ik zit intussen vooral niet zozeer met financiële en juridische vragen, maar vooral met vragen rond integriteit en ethiek. Ik proef bij anderen, maar ook bij mezelf een drang om te oordelen wie goed en wie fout handelde. Ik lees vaak wat voor grote boef Dick Scheringa is. Tegelijk zie ik het sentiment verschuiven in de loop van de week.

Ook dat is media: er ontstaat bij al die beelden een gevoel. En Scheringa heeft nou eenmaal een menselijkheid en charme, wellicht is het zelfs z’n authenticiteit die mensen toch weer voor zich doet innemen. ‘Deze man kan het niet kwaad bedoelen’, wordt dan weer iets van ‘deze man is een held’ als we zijn personeel zien juichen, fluiten en klappen bij de Rechtbank in Amsterdam. En dan zijn Wellink en Bos ineens de boemannen die deze goedbedoelde selfmade bankier niet eens een doorstart gunnen. Of zijn het de media, is het Lakeman, of, ja wat?

Lieve lezertjes, is het wel allemaal zo simpel en overzichtelijk, zoals in Winnie de Poeh? Er valt een mooie kinderversie te schrijven van al dit grotemensengeneuzel, maar intussen ontgroeit de zaak alle proporties en betekent snel willen oordelen er vooral naast zitten.

Wellink en BosNout Wellink en Wouter Bos. Het lijkt zo duidelijk aanvankelijk: DSB komt maar steeds negatief in het nieuws en heeft veel koopsompolissen met provisies van 80%. Maar hoe zit dat dan met de toezichthouder zoals DNB en de AFM? En kon de minister van Financiën niet anders ingrijpen dan zoals vorig weekend gebeurde? Wat doe je als je alles zo geregisseerd hebt, de rechter als tijdelijk oponthoud van een halve dag beziet? Als je die maandag duidelijk laat merken dat Dick Scheringa geen kans maakt? Wat doet het als je verder die week die boodschap maar herhaalt? In de Tweede Kamer zegt hoe ‘idioot’ de provisies zoals bij DSB zijn, maar dat ‘algemeen’ bedoeld? Ja, hoe moet ik dat als buitenstaander opvatten als ik tegelijk hoor gedurende die hele week dat dergelijke producten ook door andere banken verkocht zijn? Is het vreemd als dat niet ‘goed voelt’? En wat is nou waarheid? Hield DNB de DSB nou wel of niet tegen in het bereikte accoord met Jelle Hendrickx en zijn Steunfonds Hypotheekproblemen? Eerlijk gezegd vrees ik dat zowel voor Nout Wellink als voor Wouter Bos deze affaire nog vervelende gevolgen kan krijgen. En bij Bos speelt dan wellicht zijn manier van crisismanagement mee. Hij is er sterk in, ik bewonderde hem in de zaak rond ABN en Fortis. Tegelijk maakt hij een patroon van snel handelen, zonder dat alles is besproken. En wat doe je feitelijk als je bij herhaling zegt dat de crisis bij DSB niets te maken heeft met de Kredietcrisis? Je suggereert daarmee veel en volgens mij is het een halve waarheid: zonder kredietcrisis was de dynamiek heel anders geweest, om nog maar te zwijgen van de oplossingsmogelijkheden. Dus Wouter Bos: hoe zuiver is dit?
Of willen wij mondige Nederlanders teveel meepraten? Of is snelheid hier een struikelblok voor Bos zijn eigen positie en gaf hij daardoor te weinig ruimte en rust in de zaak rond DSB? De tijd zal het leren.

Pieter LakemanPieter Lakeman. Voor het grote publiek niet zo bekend tot hij op 1 oktober in Goedemorgen Nederland oproept tot een bankrun. Die bankrun komt er vervolgens en wordt nog eens versterkt doordat de DNB ook nog eens een haircut toepast van 800 miljoen op de reserves van DSB. Het lot van DSB en Dick Scheringa lijkt daarmee bezegeld.
Maar nu de vraag: good guy of bad guy? Ik vind het bij alle andere spelers moeilijk te zeggen en ben dan liever voorzichtig. Maar bij Lakeman haak ik af. Hoe gelijk hij met bepaalde kritiek op Dick Scheringa kan hebben (ik weet het niet), een dergelijke oproep en een dergelijke houding (‘pak de champagne, het is gelukt’) daar kan ik geen spirituele waarden meer in ontdekken. Het is destructief en eigenrichting. Het mag te hopen zijn dat hier juridische consequenties voor Lakeman aan verbonden worden, zeker gezien zijn persiteren in zijn houding tot op vandaag toe. En het is de vraag in hoeverre hiermee gerekend moet worden door de DNB en Wouter Bos in hun coulantie naar Dick Scheringa. Dit wens je niemand toe.

Gebouw van De VolkskrantDe media. Tja, en wat moeten de lieve lezertjes als ze maandagmorgen spannende verhalen krijgen voorgeschoteld, te beginnen bij de Volkskrant, gevolgd door het FD en de andere media? Geen paparazzi van de roddelbladen dus, maar desondanks sappige verhalen over nachtelijke activiteiten achter de ramen van DNB in Amsterdam. Wellicht dom van de bewindvoerders het daar te doen. Maar uitgerekend de Volkskrant komt de zaterdag aan het eind van die week met een wijze les: kop dicht als het gaat om dit soort gevoelige informatie. Kunnen journalisten dat? Willen ze dat? Willen wij dat met elkaar? In hoeverre zijn we niet met elkaar schuldig aan een immense tijdsdruk, mediadruk en daarmee een zeer smalle marge voor de DSB en de toezichthouders om nog iets te redden? Wat willen we nou eigenlijk met elkaar? Je kunt als ‘publiek’ niet passief slachtofferig doen en tegelijk ook acteren in dat spel dat in feite niet aan jou behoort maar aan een kleine groep verantwoordelijken. Maken we onszelf niet mede verantwoordelijk?

Dick ScheringaTenslotte Dick Scheringa. Over hem is veel gezegd. Ettelijke karren met stront zijn over hem uitgestort. Bepaalde kritiek zal grond hebben. Het kan amper dat Dick Scheringa volledig schone handen heeft, hoe lief en gezellig hij ook overkomt. De man met z’n schapen en ruitjesbloes in het weekend is blijkbaar ook een harde zakenman met een dubieus product. Maar: hoe verhoudt zich zijn handelen en zijn houding tot die van anderen? Wie kan dat goed beoordelen? En ook als hij op punten fout zit, is de hele Dick Scheringa dan een bad guy? Is hij kwaadwillend? Zegt de houding van zijn personeel toch niet iets meer dan alleen emotie van het moment? Zijn die andere jongens uit het bankiersvak betere mensen, of zijn ze alleen handiger? Hebben ze betere contacten? Wat is het werkelijke plaatje? Hoe kan hij onlangs nog een compliment krijgen van de Minister President en nu ineens alleen maar fout zijn?

Ja, en bladerend in dit plakboek van verhalen is er nog een pagina over Frank de Grave: opgestapt na gebrek aan chemie of ontslagen en klokkeluider bij DNB over wanpraktijken? En die betrouwbare Bankier van Nederland, Gerrit Zalm, hoe gaat dat aflopen op die andere pagina die nog komt?

Ik vrees dat een verhaal dat steeds meer vragen stelt niet meer om voor te lezen is. Er gaat hier iets mis. En zoveel woorden wijden en nog eigenlijk niets beweren, het zou verboden moeten worden. Of moet er iemand komen die in het zand schrijft, wat tekent op een A4-tje, lang zwijgt en daarna zegt: ‘jongens ga allemaal maar naar huis, en aan je werk enzo. Ik veroordeel niemand. Maar doe het vanaf nu anders, grondig anders’. En lopen we dan een voor een met de blik naar beneden maar weer weg, naar onze zakenlunch, kantoorkamertje, auto en naar huis? Een beetje beschaamd? Te beginnen bij Wellink, maar ook de journalisten en de krantenlezers, en tenslotte ook de eenzame blogger?
Wordt het DSBacle vooral een debacle over onszelf? En moeten we daarmee leren leven, het maar eens onder ogen zien en echt zelf willen veranderen? Op z’n minst door te stoppen met elkaar een zondebok te zoeken. En het beste te gunnen aan de ander.
Misschien zou het helpen.
En veel kosten besparen.