Amsterdam, Geloven & Leven

Gezegende boren ondergraven mijn seculiere stad…


Getagd: , , , , , , , , .

Ik was er graag bij geweest: donderdag werden de boren van de Noord-Zuidlijn gezegend. Was ik gelijk getuige geweest van de laatste publieke daad van burgemeester Job Cohen. Zijn zegen heeft het allemaal, dus kan hij met een gerust gemoed zich opmaken voor Den Haag.

Een glimlach onderdrukken gaat haast niet bij het lezen van de berichten over dit Rooms-katholieke ritueel in Amsterdam. Glunderende katholieken, gerustgestelde Duitse tunnelbouwers en verbaasde tot cynische Amsterdammers. Het Parool meldt het gebeuren zonder echte sneren.
Gebeurt dit anno 2010 in onze stad? Zijn we terug in de Middeleeuwen? Nou ben ik formeel gezien geen katholiek, en eerlijk gezegd had de heilige Barbara van mij gerust thuis mogen blijven. Op Katholiek Nederland wordt terecht van het herleven van een volksgeloof gesproken. En dat is niet bepaald een aanbeveling wat mij betreft. Bijgeloof? Ja, zeker weten. Onzin dus? Nee, da’s nou weer te simpel.

Deken Ambro Bakker gaf een commentaar dat de moeite waard was:

“Er zijn momenten in je leven die erom vragen met God te verbinden.”

Een andere uitspraak van zijn kant die stof tot denken mag geven:’

‘Het is geen tovertruc. We leggen het boren in de handen van God, maar uiteindelijk zijn Gods wegen ondoorgrondelijk.”

Vooral dat laatste is dan weer even leuk: ondoorgrondelijk… Is het niet typisch dat boven de grond in Amsterdam het dagelijkse leven voorbijflitst en bol staat van menselijk presteren… maar onder de grond liggen de verhoudingen toch iets anders? Menselijk kunnen is juist hier al jarenlang inzet van poltiek getouwtrek. En wie leest hoe het boren en bouwen in z’n werk gaat kan onder de indruk komen van de techniek. Maar de bouwers zelf beginnen niet zonder een religieus ritueel. Volksgeloof of niet, het mag ons boven de grond toch best even aan het denken zetten.

Het is niet moeilijk om kritische kanttekeningen te plaatsen. Ik laat het graag aan anderen over en breng mijn protestantse neigingen tot stilte, want voor dit soort rituelen moet je toch bij de katholieken zijn. En ze hebben een punt. Tenslotte geldt voor mij de vraag vooral of dit ritueel toch niet van meer diepgang getuigt dan we rationeel met elkaar willen toegeven. Op het gevaar af dat God op het toneel mag komen als troubleshooter, is het een boeiend moment in de Amsterdamse historie. Het hele proces van de Noord-Zuidlijn heeft al talloze voorbeelden laten zien hoe broos het politieke gebeuren is. Van verschillende kanten is aangegeven dat dit soort grote projecten te groot is voor de locale overheid.
Onderzoeken volgden en tot op het laatst zijn er stemmen opgegaan om het hele gebeuren af te blazen. Het zou me nog niet verbazen als daags voor het starten van de boren Noortje en Gravin er nog een spaak in het wiel gestoken wordt.
Confronteert een project als dit ons er dan toch mee dat het leven niet zo maakbaar is als we willen geloven? Of lopen we nog veel meer tegen onszelf op: zoveel hoofden, zoveel meningen en gevoeligheden. Onmogelijk om iedereen tevreden te stellen, en dat in combinatie met onze hoofdstedelijke neiging onze mond goed open te trekken levert dat een eindeloos gezeur op. We verzanden in onze eigen overtuigingen en assertiviteit?

Ja wat moet je nou met God in zo’n menselijk verhaal? Uitgerekend diep onder de grond komt het aloude geloof weer tot leven. Onze Duitse oosterburen nemen hun katholieke spiritualiteit mee, en wij als Amsterdamse liberale denkers staan een moment als met stomheid geslagen. Het kan verkeren, als je maar diep genoeg graaft…

Nou hoeft niemand van mij te geloven dat God bestaat en relevant is voor ons dagelijks bestaan. Maar voor wie de mogelijkheid op z’n minst wil openhouden is de gedachte zinvol om kritisch te kijken naar de verbinding tussen hemel en aarde. Is het boren van een tunnel in de problematische grondlagen van Amsterdam te ver verwijderd van het niveau van ons dagelijks leven? Al te menselijk? Plat kun je het niet noemen…, maar schoon zul je daar beneden niet blijven. Moet je daar God mee verbinden? Ik denk dat hier bij alles wat je op het ritueel aan kunt merken precies het sterke punt ligt.
Waar het dagelijkse levensritme zingeving tussen de vingers ziet glippen en het positief ervaren van verbondenheid met ‘boven’ vaak verloren heeft, daar vinden tunnelbouwers het terug tussen de non-stop draaiende motoren en het lawaai van machines en werklui.

De uitersten lijken groot. Amsterdam kan het wel hebben.
Maar het lijkt erop dat mijn liberaal-seculiere stad toch meer en meer weer plek gaat bieden aan vormen van spiritualiteit en geloof.
Dit opmerkelijke moment in de historie van de Noord-Zuidlijn laat in ieder geval zien dat geloof in Gods zegen nog springlevend is.
Daarvoor zit het toch te diep.