Geloven & Leven, Geloven & Spiritualiteit

Lijden ontregelt: over de Shit van de Stille Week


Getagd: , , , , , , , , , , , , , .

Mooie titel, alleen dat shit is wat plat. Maar ja, dat is het nou precies. Het is weer bijna Pasen en miljoenen gelovigen vieren komende week Goede Vrijdag en Pasen. Muziek klinkt al eeuwen en trekt momenteel weer volle zalen. Waarom? Wat is er zo mooi aan muziek in mineur en aan een boodschap van een lijdende Christus Jezus? Ook nog eens een krappe tweeduizend jaar geleden overigens. De vraag fascineert me en ik voel opnieuw ook de irritatie, de kriegelijkheid als ik dit weer zie gebeuren terwijl het nieuws van de dag over totaal andere zaken gaat. Terwijl het NRC de val van Balkende IV reconstrueert en vlak na een visionaire oproep van Femke Halsema in de Volkskrant om niet voor ons eigen haantjesgedrag te gaan, maar voor een ego-overstijgend groter gezamenlijk belang. Terwijl de economische crisis nog lang niet voorbij is en Job Cohen de PvdA weer op de kaart zet. Terwijl we vandaag of morgen rokjesdag hopen mee te maken en we onze zomervakantie toch maar gaan plannen. En dan komt de christelijke traditie met de Stille Week, het lijden en sterven van Jezus, gevolgd door de viering van zijn opstaan uit de dood. Kan het nog gekker? Nee, waarschijnlijk niet, en juist dat triggert me.

En het is waar, sinds de Verlichting is al veelvuldig geprobeert de pijn wat te verzachten: laat het een metafoor zijn, vertel gewoon het verhaal en ‘pak’ wat je kunt meemaken en laat het verder het verhaal zijn. Mooie greep, alleen lastig blijft dat het een hoekig verhaal is dat juist pijn wil doen en onbegrijpelijk blijft van begin tot eind. En het werd nooit ervaren als mooi verhaal door degenen die het meemaakten. Eerder een rampzalig verhaal dat mensenlevens op z’n kop zette, iets dat juist het hele verhaal totaal veranderde. Ontregelend.
Nog lastiger is dat juist de gegevenheid van de dood van Jezus en zijn opstaan de enige werkelijke aanleiding is geweest van het hele christelijke geloof. Tot dat moment was het niet meer dan een kleine beweging binnen Israël.

En ook dat is waar: wat mensen als niet verzinnen om iets moeilijks te verwerken. Maar het wordt toch wat ongemakkelijk om de nieuwe beweging rond het kruis en het lege graf van Jezus af te doen met een massa-psychose. Mensen hadden en hebben hun leven hier voor over. Dat zijn bij mijn weten nooit typjes die het slechts zagen dan wel zien als mooie metafoor. Die literair geboeid zijn door de fraaiheid van zinnen. Voor miljarden normaliter weldenkende mensen in alle tijden en culturen is het gebeuren van de lijdende en stervende Jezus Christus een zaak van leven en dood. Niet alleen zijn leven en dood, maar juist vooral dat ook van henzelf. Vreemd. Ja, absoluut. Ik heb nog steeds geen verklaring en heb anderen tot nu toe ook niets horen aandragen dat enig soelaas biedt.

Nou ligt het allemaal ook weer niet zo ver weg als je zou denken. Palmpasen verwijst naar de intocht van Jezus op een ezeltje in Jeruzalem waarbij de uitzinnige massa met palmbladeren hem toezwaaide. Jassen op de grond als rode loper naar nieuwe verkiezingen in bezettingstijd. Ach toch, wat is er verandert sindsien? We maken ons graag groter dan we zijn. Wat dat betreft schreef Femke Halsema bijna evangelie met haar oproep de Volkskrant. Maar ook zij moet weer verder, nu amper een paar week verder Job Cohen de bakens verzet heeft. En zo komt iedereen eerst op voor z’n eigen belangen en willen we klinkende verhalen horen om onze stem aan te kunnen geven. Maurice de Hond houdt onze ijdelheid bijna wekelijks bij. Maar inderdaad je eigen ego loslaten? Een groter belang voor jezelf zetten? Afsterven aan je eigen ijdelheid? Laat nou net Passie en Pasen daar alles mee te maken hebben. En dat is shit.

Want religieus of niet, kerkelijk of onkerkelijk, gelovige of scepticus: het kruis van Golgotha is en blijft een irritant element wat maar niet weggaat, niet verslijt of eindelijk eens controleerbaar wordt voor rationele geesten. Het doet iets, en blijft iets doen. Het maakt mensen stil, maakt anderen boos en zaait de nodige verwarring. Is het dan toch waar dat mijn wereld moet horen dat de bubbel eerst doorgeprikt moet worden voor ik in de werkelijke wereld kom? Is die Jezus dan toch wie hij zei te zijn? Moet ik vandaag me druk maken om een persoon buiten mijzelf, buiten mijn directe waarnemingswereld en hem mee mijn leven laten bepalen? Waarom raakt zijn leven alles aan wat pijn doet, wat fout gaat, wat ik niet zelf kan oplossen en mijn omgeving al evenmin? Jezus, en dan?
Moeten de bioscoopzalen vol dan erkennen dat de diepe val van Alice in (W)onderland meer betekent dan een klassiek stukje fantasie? Verwijst het naar iets meer dan vermaak in 3D? Het witte konijn met zijn irrritant grote horloge heeft meer gelijk dan ik wil weten: het is wellicht de hoogste tijd.

Tijd voor zingeving voordat de zomerdagen aanbreken. Tijd voor inkeer voor de uitzinnigheid van zomer en het vervolg op de waan van de dag me meezuigen. Lukt het de kerk dit verhaal te vertellen? Ik hoop het en betwijfel het tegelijk helaas. Het is namelijk bijna niet te doen. Met de ballast van eeuwen menselijke gewoontevorming. De ballast van woorden die wel versleten zijn en verwachtingen die hopeloos vastzitten. Met muren die het geluid van de straat te ver buiten sluiten.
Als deze week mensen niet in verwarring raken tijdens de Goede Vrijdag viering? Wat dan? Moet ik dan verwachten dat op Pasen nieuwe bezoekers belangstellend komen kijken of het toch niet meer voorstelt dan tot nu toe gedacht?
Dat wil toch niemand geloven?