Geloven & Leven

Wat de kerk kan leren van Steve Jobs…


Getagd: , , , , , , , , .

Stay hungry, stay foolish.

Misschien is dit wel in één quote het antwoord op de vraag of de kerk iets kan leren van Steve Jobs. Een blog nogmaals over hem loopt het gevaar in de hoek weggezet te worden van de Apple-Fanboys. Het is niet anders. Ik heb niet zoveel met het verheerlijken van een persoon, dus ook niet van Steve Jobs. En voor Apple zal het nog een klus worden om het topmerk te blijven wat ze nu geworden zijn. Zinvol om elk jaar op 16 oktober een Steve Jobs dag te vieren? Ik betwijfel het. Maar intussen wil ik toch wel graag een paar dingen delen die ik belangrijk vind en meen te herkennen in de manier van werken van Steve Jobs. Ik denk dat bedrijven hiervan kunnen leren en dat het algemeen zinvol is naar sterke merken te kijken met die invalshoek. Als liefhebber van christelijk geloof in de 21e eeuw en ben ik ervan overtuigd dat er elementen zijn waar juist de kerk veel van kan leren.

Religie en Jobs, een vaak genoemde combinatie, maar dan andersom: de cultus rond Apple en Jobs zou religieuze vormen aannemen in kritiekloze aanbidding. Ik ben op dit moment daar niet zo in geïnteresseerd omdat ik de vraag andersom wil stellen. Maar om dit niet ongenoemd te laten: dit soort trekken zegt in de eerste plaats iets over het algemene post-religieuze tijdperk waarin we leven. De leegte wordt regelmatig gevuld met dingen en idolen, en dat zal soms inderdaad ook hier het geval zijn. Steve Jobs is geen Messias, maar blijkbaar missen we met elkaar wel zoiets als een messias, dat geeft vooral te denken.

Intussen biedt Jobs een kenmerk door tegendraads en visionair te zijn. Iets dat het christelijk geloof bij de start ooit tot een wereldgodsdienst maakte in relatief korte tijd. De aloude quote ‘gij geheel anders’ dat uit Efeziërs 4,20 afkomstig is duidt op de kracht van een eigen bron, identiteit die het verschil maakt. Bijbels gezien dat het verhaal van vernieuwde mensen die zelf weer vernieuwend zijn voor hun omgeving. Overbekend binnen kerken, maar hoe sterk vind je dat terug in de manier waarop de kerk zichzelf vormgeeft en naar buiten treedt? Het is hetzelfde punt van ‘stay hungry, stay foolish’ dat voor christenen bijzonder bekend in de oren moet klinken, maar in een post-christelijke periode nog niet het hoofdkenmerk van veel kerken blijkt te zijn. In feite zeg ik hiermee dat bij alle verschil in ‘branche’ de kerk dus juist in haar corebusiness kan leren van de geschiedenis van Apple onder leiding van Jobs. Ik besef dat dit een stevige stelling is.

Om minder massief hiernaar te kijken door wat concreter te schakelen naar een paar elementen helpt een recent verschenen artikel in Forbes ons verder. Het biedt een boeiende top tien aan lessen die algemeen gezien te trekken zijn uit het leven van Jobs. Kort vertaald hieruit de zeven belangrijkste:

1. De meest duurzame innovaties zijn die kunst en wetenschap verbinden. Dit maakt Apple zo onderscheidend in z’n feels en looks, het zijn producten met een ‘ziel’.
2. Voor nieuwe wegen ontwerpen moet je niet bij focus-groepen zijn, maar vol zelfvertrouwen zelf iets nieuws creëren. De lancering van de met scepsis begroete tablet, de iPad, is hiervan een sterk voorbeeld.
3. Wees niet bang fouten te maken. Hier gaat het weer om leven vanuit verwachtingen en daaraan voldoen, of je passies volgen en zo nodig struikelen. Jobs maakte fouten, werd ooit ontslagen bij z’n eigen bedrijf en een aantal (minstens 7!) producten flopte. Zijn eigen woorden zijn fraai en komen uit zijn bekende Stanford-toespraak van 2005:

Your time is limited, so don’t waste it living someone else’s life. Don’t be trapped by dogma – which is living with the results of other people’s thinking. Don’t let the noise of others’ opinions drown out your own inner voice. And most important, have the courage to follow your heart and intuition.

4. Pas achteraf kun je losse punten tot een lijn verbinden. Het leven is niet voorspelbaar en daar moet je mee leren omgaan en tegelijk vertrouwen dat er een plan is, dat het een geheel vormt: vertrouw en doe wat je hand vindt om te doen, laat je niet verlammen door de toekomst.
5. Luister naar die stem van binnen in je hoofd of je op de juiste weg zit of niet. Alleen dat kan je wereld veranderen. Werk vanuit innerlijke gedrevenheid en let op je innerlijk kompas.
6. Verwacht veel van jezelf en de ander: Jobs verzamelde mensen met hoge competenties om zich heen, en niet mensen die hem wel zouden volgen op een iets lager niveau. Zo hield hij zichzelf en anderen scherp en bereikte hij veel.
7. Verzamel een team van bekwame mensen om je heen. Het succes van Apple is vooral ook goed teamwork.

Bij elke opmerking zouden toepassingen te maken zijn. En volgens mij is dat voor kerkelijke leiders de moeite waard. In de kern zit volgens mij het woord visie. De kerk is ooit gestart met een unieke visie op leven en dood, op verleden, heden en toekomst, op mensen en hun bestemming. Intussen is veel gestold in vormen en compromissen die geboren zijn in de praktijk van jaren. Terug naar dat punt betekent niet anders dat ‘rethinking the church’. De Volkskrant noemt in een artikel als geheim van Jobs dat hij een ‘waarom-mens’ is en niet een ‘hoe-mens’. ‘Hij vroeg altijd eerst: waarom doen we wat we doen?’ Hij werkte van visie naar plan naar uitvoering. Daarin is hij als CEO niet de enige overigens en dat is maar goed ook. Tegelijk blijkt de verleiding groot te zijn, meer in ‘hoe’ termen te denken: hoe reageer je, hoe houdt je de tent draaiende, hoe blijf je winstgevend, enz. In kerkelijke termen is dat vooral de vraag ‘hoe houd je de boel bij elkaar?’. Saai en weinig inspirerend, maar erger nog: het brengt je niet bij de kernvragen die eigen zijn aan het evangelie dat altijd anders is, tegendraads, verrassend en vernieuwend.

Wat hierbij wezenlijk is, is om de lat weer hoger te leggen dan kerkelijk vaak gebruik is. Stop met het excuus dat het een vrijwilligersorganisatie is en dat iedereen het beste bedoeld. Kijk liever opnieuw naar dat wat je wilt zijn en wilt bereiken. Kijk naar de hoge uitdaging die het evangelie stelt aan mensen die er mee in aanraking komen en begin dus bij jezelf. Daag weer uit en verleg je grenzen. Ga niet uit van het makkelijke, maar geloof dat het onmogelijke niet bestaat. Dat zou voor gelovigen niet zo vreemd moeten zijn.

Nog twee opmerkingen: elk ding in de kerk zou een ziel moeten hebben. Moet voelen, eruit zien en overkomen zoals de inhoud erachter bedoeld te zijn. Proef Gods goedheid om iets te noemen. Toon genade in daden en stop lange verhalen en systemen die dat in de praktijk nogal eens ontkrachten. Stop met dingen die niet je core-business zijn en toon je hart, je ziel in elk ding dat je wel doet. Durf weer te pionieren en zo nodig fouten te maken, duizend keer liever dan op de tent te passen. Laatste: en luister naar die innerlijke stem. Want in de stilte tussen jou en God klinkt een Stem.

Henri Nouwen zegt hierover: “in de stilte klinkt de Stem die jou naar de volgende stap brengt, op weg naar je bestemming.”
Een visionaire kerk gelooft niet maar in roeping, maar leeft en creëert roeping.