Geloven & Leven

Willem Holleeder en wij


Getagd: , , , , , , , , .

De komst van Willem Holleeder naar College Tour heeft de nodige reacties opgeroepen. Op de een of andere manier vind ik dat boeiend. Hoe bozer mensen zich maken, hoe meer mij de gedachte bekruipt of al die boosheid wel zo begrijpelijk is als het lijkt. Dat Klaas Wilting hier emoties bij heeft kan je je nog voorstellen, al weet ik niet hoe professioneel dat is van hem. Maar dat uit de hoek van de Telegraaf hiertegen geageerd wordt is best wel ontluisterend. Een krant die, ach laat ook maar. En dan nu zo politiek correct omdat het een topcrimineel betreft. Ik haak dan een beetje af, eerlijk gezegd. Mooi moment toch wel is dan de e-mail die Holleeder laat voorlezen van John van den Heuvel. Alle boosheid en rechtvaardigheidsgevoel valt armelijk door de mand als je leest hoe hijzelf graag een interview had gedaan met Holleeder. Dubbelheid is wat ik voel en wat ik zie is vooral selectieve boosheid. En het gaat nog ietsje dieper wat mij betreft.

De vraag mag gesteld worden wat het doel is van een televisieinterview met een man die uit de criminaliteit komt. Wat willen we van hem weten? In hoeverre is het niet onze eigen sensatiezucht? Terechte vragen. Maar als Holleeder gewoon Holleeder blijkt te zijn, een mens, een man met wat Amsterdamse humor en soms een gladde prater die niet het achterste van z’n tong laat zien… wat dan? Als hij geen antwoord geeft op vragen waarvan we van te voren al zelf konden bedenken dat hij dat niet zou gaan doen?

De grappen vallen al gauw verkeerd na alles wat hij deed. Dat hij spijt heeft van de ketting, waaraan Heineken en Doderer vastgeklonken zaten tijdens de ontvoering, klinkt niet geloofwaardig. Een gebrek aan diepgang bij veel vragen. Wat is er echt mis? De reacties zeggen minstens net zoveel over onszelf. Kijkend naar Pauw en Witteman zijn vooral Henk Hagoort en Peter R. de Vries degenen die nuchter blijven en niet meegaan in de huilbuien van de verontwaardigde rechtvaardigen. Een snijdend zinnetje uit dat gesprek: “er is jarenlang over Willem Holleeder gepraat, nu gaan we één keer kijken naar zijn verhaal…”. Blijkbaar vinden we dat lastig. Omdat de duidelijke scheidslijn even wegvalt tussen bad guys en good guys? Omdat we twijfelen als blijkt dat De Neus ook wel sympathiek kan overkomen? Omdat hij vertelt over z’n slechte jeugd en z’n vader die hem sloeg? Omdat er mogelijk nog een strafvervolging komt voor onafgehandelde zaken bij justitie?

Hoe het ook zij, geacht rechtvaardigheidsgevoel in Nederland: deze man heeft jarenlang gezeten en heeft zijn straf op dit moment gehad. En nu is hij een vrij man. Mag dat nog eigenlijk wel, of hebben we met elkaar vooral de behoefte de rechter te corrigeren en deze man dan maar en plein public van het leven af te grendelen? Vanwaar die behoefte? Wat is nou eigenlijk ontluisterend aan deze discussie? Ik vind vooral: wijzelf.

Toen ik de uitzending uitgekeken had bleef er nog een ander dubbel gevoel zitten. Dat ging niet over wat mensen van Holleeder vonden of wat ik zelf aan oordelen in m’n hoofd voorbij zag vliegen. Het waren de laatste zinnen in het interview en toen van daaruit een moment van terugblikken naar dat beeld van een uur kijken naar Holleeder in die draaistoel.

Terwijl het een vaste vraag is van Twan Huys bleef het lang stil. Holleeder draaide op z’n stoel en dacht na.

“Wat is de les die u getrokken hebt uit uw leven? …. Ehm, je moet je best doen en gelukkig proberen te worden ongeacht van wat je doet.”

Het contrast met Desmond Tutu was ineens levensgroot daar aanwezig. Is dit werkelijk alles wat hij wilde en kon meegeven aan de zaal en de kijkers? Het lijkt erop. De bezieling bij Tutu en de haast met apathie uitgesproken woorden bij Holleeder. Op de een of andere manier doet dat pijn. Die toon hoorde ook wel bij hem, het hele optreden was zo’n beetje zo. Tegelijk bedenk ik me: wat moet de man anders? Een zaal vol nieuwsgierige studenten, een kibbelend Medialand over zijn persoon. Aapje kijken was het bijna: “Is uw leven mislukt?” Nou, dat is een pittige vraag, het antwoord laat zich raden! Maar gelukkig zat de zaal vol met al volstrekt gelukte levens, de duidelijkheid is weer even terug. Hier alleen zou ik wel de gedachte kunnen verdedigen hem dit interview maar niet aan te doen. Was het wel zo menselijk naar hem toe? Kan ik op zo’n moment meer van hem verwachten aan wijsheid, bezieling, genezing of wat ook? Hoe onbarmhartig was dit allemaal?

Ik kan het niet helpen, maar de critici hebben toch gelijk gekregen. Het interview was misschien niet in alle opzichten zo’n goed idee. Maar dan om andere redenen dan ik gehoord en gelezen heb. En ze hebben nog meer gelijk gehad toen ze waarschuwden voor het charmeoffensief. Want ik ben stukken milder gaan denken over deze man. Erger nog: Willem Holleeder deed het zo slecht nog niet die avond bij College Tour.