Geloven & Leven

Religie uit de Publieke Omroep?


Getagd: , , , , , , .

NPOJe zult maar gelovig zijn, vandaag de dag! Van alles verandert. Waar vroeger alles vast en zeker was, spreken gelovigen zelf nu ook al van ‘zoektocht’ en de meerderheid in Nederland heeft het zelfs totaal niet over geloof, God of dergelijke dingen. Maar we hebben toch nog onze pijlers, een set van verworvenheden en standpunten. Zoals bijvoorbeeld de Publieke Omroep met uitgesproken religieuze programma’s door de RKK, IKON en ZvK. Maar nee. Vandaag schrijft de Sander Dekker, staatssecretaris een brief aan de Tweede Kamer, een brief dat dergelijke religieuze éénpitters niet langer een plek krijgen in het omroepbestel. Wat is er dan nog zeker? De tweets vlogen heen en weer met als bottom line: ach en wee. Ik krijg de indruk dat sommige gelovigen toch iets te snel klagen en in het defensief schieten.

Opvallend is dat er direct een bepaalde framing plaatsvindt: ‘religie hoort achter de voordeur’ en daarom verdwijnen IKON, RKK en ZvK. In opmerkingen lijkt het vervolgens dat er alleen christelijke partijen verdwijnen, maar bij nadere informatie is de lijst veel langer: de Boeddhistische Omroep, de Humanistische Omroep, Nederlands Islamitische Omroep, Nederlandse Moslim Omroep, Organisatie Hindoe Media en de Joodse Omroep. Ze zogenaamde ‘2.42-omroepen’. Dat trekt het plaatje dus al breder, er is geen sprake van eenzijdige bejegening richting christenen, het gaat om specifieke omroepen die puur religieuze programma’s uitzenden. Het is een eigen categorie binnen het Publieke Bestel die dus naast de bekende zendgemachtigden zoals VARA, EO en KRO bekostigd worden vanuit de overheid. Religie achter de voordeur. Dat lijkt wel de angst achter een aantal reacties. De staatssecretaris gebruikt in zijn brief echter een heel ander argument, wat je daar ook van wilt vinden:

Kerkgenootschappen en genootschappenopgeestelijkegrondslag (2.42 omroepen)
Door de bezuinigingen wordt het budget van de 2.42 omroepen per 1 januari 2016 op nul gesteld. Consequentie daarvan zou zijn dat de kerkgenootschappen en de genootschappen op geestelijke grondslag hun zendtijd zelf moeten financieren. Ik ga op korte termijn met de genootschappen praten over de wijze waarop zij invulling willen en kunnen geven aan levensbeschouwelijke programmering. Ongeacht de uitkomsten van dat gesprek wil ik benadrukken dat levensbeschouwing onderdeel is van de algemene mediaopdracht en dus geldt als taak voor alle omroepen en de NTR. Het is van belang dat de NPO zorgt voor een goede en afgewogen inbedding van de levensbeschouwelijke programmering in de totale programmering.

Kortom, genootschappen zoals kerken en andere religieuze instituties krijgen niet langer subsidie om hun eigen boodschap uit te zenden via de Publieke Omroep. Niet omdat religie achter de voordeur zou moeten – inderdaad een bizar standpunt – maar omdat het de taak is van alle omroepen om levensbeschouwing een plek te geven in hun programmering. Gezien de gevarieerde samenstelling van de Publieke Omroep lijkt me dit geen loos argument. In het kader van het binnentrekken van geloof in het geheel van het aanbod, in plaats van in een eigen hoekje, zou het zelfs bij te vallen zijn.

Wat is er eigenlijk mis met deze bezuiniging? Er moet zo’n 100 miljoen bezuinigd gaan worden lees je in de brief. Er gaat meer gefocust worden en niet alleen naar ledenaantallen, maar ook naar kwaliteit gekeken worden. Natuurlijk vallen daar wat vragen bij te stellen in de trant van: hoe gaat de overheid dat bepalen? Toch verbaast mij de scepsis onder christenen en direct een kritische reactie uit de hoek van de christelijke politiek. Volgens mij loop je kans voor je beurt te praten als je dit al te snel gaat framen als weer een stap de verkeerde kant uit en weer een typisch  liberaal iets dat niets van religie moet hebben. Opmerkelijk daarbij is dat de voorzitter van de NPO, Henk Hagoort positief reageert op de kwaliteitscriteria die gesteld gaan worden. En over de maatregel richting de 2.42 omroepen is hij wel sensitief, maar niet zo eenzijdig: ‘we zorgen met elkaar gewoon dat we dat soort programma’s blijven maken’.

Ook hier geldt volgens mij dat als we een zinvol publiek debat willen voeren over de plek van geloof en religie in het publieke domein, we dat wel met alle feiten moeten doen en op de goede toon. Mogelijk dat er argumenten richting geloof meespelen in een dergelijke afweging, dan is het prima het daar dan ook expliciet over te hebben. Tegelijk wil ik wel het lijstje nog eens bekijken met alle omroepen die we al hebben in het normale bestel. Dat is extreem veel. Nu er bezuinigd moet worden is het niet meer dan logisch dat er dingen gaan veranderen. En een andersoortige kritische vraag ligt meer voor de hand: hoe moeilijk is het voor de christelijke drie omroepen om zich in te voegen binnen de KRO, NRCV en de EO? En als dat inderdaad lastig is, zou ik dat verhaal graag eens horen. De overheid kun je niet voor alle religieuze touwtrekkerij en verzuiling van achter de voordeur laten opdraaien.

Dat is inderdaad iets voor achter de voordeur: van de genoemde omroepen zelf! Best op te lossen en er hoeft geen religieus programma minder om gemaakt te worden.

Klagen vanuit geloofsovertuiging is iets wat je volgens mij niet te snel moet doen. Geloof is iets dat een minderheidspositie inneemt. Dat maakt bescheiden, maar niet minder visionair en creatief. De eerste christenen zijn er groot mee geworden en het is precies dat element wat gelovigen vandaag het beste weer kunnen omhelzen. Dan blijft er nog heel veel ongebruikte publieke ruimte over.