Geloven & Leven

Ik ben christen


Getagd: , , , .

Kristien Hemmerechts

Sinds ik in Ethiopië ben geweest, weet ik dat ik een christen ben. En ik weet dat ik er als een christen uitzie. Van onze fietstocht daar is me bijgebleven dat je meteen wist: hier ben ik bij christenen, hier bij moslims. Dat had niets te maken met kleding of uiterlijk, maar alles met de warmte van de ontvangst.

Woorden van de niet onbekende vlaamse auteur Kristien Hemmerechts op een Belgische blogsite afgelopen week. Haar blog is de moeite waard in meer opzichten. Wie denkt dat een bekende schrijver de uitspraak ‘ik ben een christen’ wel ironisch zal bedoelen of dat haar ontmoeting met andere christenen negatief uitpakt, komt bedrogen uit. Al lezend moet ik mijn eerste reflexen herzien en kom ik terecht in een mooi geschreven relaas van iemand die in Ethiopië warm onthaald wordt door christenen. Sterker nog: zonder politiek correct te willen zijn vertelt het verhaal dat een dergelijke onbevangen en hartelijke ontmoeting met moslims niet mogelijk bleek. De moslims begroeten haar op allerlei plaatsen met achterdocht of onverschilligheid. Bij zoveel christelijke warmte als contrast voor de rest van de samenleving in Ethiopië kijk je onbewust nog even naar de header op de webpagina om te zien of je niet onbedoeld bij een rubriek van de EO bent beland. Nee dus.

Vervolgens verrast Kristien Hemmerechts je met haar analyse van een religieuze samenleving die ze daar aantreft: je kunt niet niks zijn. En: mensen vragen er openlijk naar. Iets wat sterk contrasteert met de Europese context waar religie naar de marge is verschoven en bovendien niet iets is waar je snel naar vraagt. Daarvoor is het teveel privé en ga je er niet vanuit dat het een relevante rol speelt in de gewone omgang. Hier is dat blijkbaar anders. Het resultaat is dat deze Belg snel aanleert zichzelf als christen te profileren. Het antwoord is warmte en vertrouwen, waar ze ook komt. Geloofsgenoten bieden hier iets van gezamenlijkheid op een manier die tastbaar is voor deze vreemdeling. Het laat je even in de spiegel kijken van een samenleving waar een andere dynamiek ik zoals je die anno 2014 in Nederland gewend bent.

Alsof het niet op kan gaat de Belgische auteur nog even door. Ze stelt zichzelf de vraag hoe ze zou reageren op een gedwongen bekering, met het mes op de keel. Van binnen zou ze gewoon christen blijven. Dat is wie je bent, zo groeide ze op en daar valt niet echt iets aan te veranderen. Ik zie de juichende reacties al en het daverende applaus tijdens een EO-jongerendag bij een dergelijk getuigenis. Geloof is meer dan gedrag, het is wie je bent. Prachtig, maar niet helemaal wat de auteur bedoelt. En daar is de twist in het verhaal die opnieuw de moeite waard is.

Want ineens ben je terug uit Afrika en herken je een katholiek met frustraties naar de kerk: ze is al jaren niet meer gelovig en wil met de kerk niks te maken hebben. Maar christelijk geloof zit wel in haar bagage. Dus blijft ze christen, hoe ongelovig ook. De reis door Ethiopië ontdekte haar aan wie ze is: een christen. Maar zonder geloof.

Verleidelijk om op dit concept van christen zijn in te gaan, maar het voelt iets te makkelijk. Wat me raakt in haar verhaal is de onbevangenheid waarmee ze een Afrikaanse samenleving neerzet en de warmte van oprecht christelijk geloof daar met beide handen aanpakt. Thuisgekomen lijkt er iets veranderd, maar niet inhoudelijk. Volgens mij was dat inderdaad thuiskomen, alleen anders dan zoals zij het beschrijft. Blijkbaar kun je in de ene context zo klaar zijn met kerk en geloof, zonder dat je het afwijst of bagatelliseert in een totaal andere context. Maakt de historie van onze secularisatie het zo moeilijk om door de kerk heen nog echt geloof te kunnen aanpakken? Waar gaat het precies mis? Of hebben we binnen onze eigen post-christelijke context zo langzamerhand andere plekken nodig die datzelfde geloof opnieuw laten proeven zodat het weer naar meer smaakt? Anders blijven we verre reizen maken om het te herontdekken waarna het thuis alsnog ongeopend in de koffer achterblijft.