Geloven & Leven

Dag schoonheid!


Getagd: , , , , .

Vandaag heb ik een eerder thema weer opgepakt: schoonheid. Ik heb hier eerder over geblogd in 2009, over schoonheid in bredere zin en naar aanleiding van een fotoshoot van Arie Boomsma. Aanleiding nu was de vraag vanuit de Generale Synode van de Protestantse kerk om een bijdrage te leveren in een forum, voorafgaand aan de bespreking van de notitie ‘Wij en ons lichaam’. Een mooi stuk dat in ieder geval een inspiratie mag zijn voor andere kerken: stel dit soort thema’s aan de orde! Aan de tafel met anderen en ook de schrijver van het stuk, dr. Wessel ten Boom heb ik mijn gedachten in een korte pitch voor het voetlicht gebracht. Hier volgt de tekst die ik uitgesproken heb.

Anne-ClaireAfgelopen zaterdagavond wilde ik muziek opzetten. Ik stuitte op een CD die ik ooit van een studievriend gekregen had. Hij had erbij gezegd: ‘misschien moet je hieraan wennen’. Even later klonk de muziek door de kamer: Piazolla, gespeeld door Gidon Kremer. Zinderende Argentijnse muziek. Ik bleef zitten, maar eigenlijk moet op zo’n moment alles meebewegen. Ik werd even getroffen door de pure lichamelijkheid van deze muziek. En de vraag die de muziek mij feitelijk stelde was: mag dit er zijn? Deze lichamelijkheid. Welke plek geven wij dit?

Maandagavond kijk ik kort nog even televise. Bij RTL Late Night volgt na een gesprek over de vliegramp met vlucht MH17 als een contrast, journalist Nathalie Huigsloot met haar nieuwe boek dat juist vandaag verschijnt: Het botoxdilemma. Nederland blijkt in de top 3 van landen te zitten waar plastische chirurgie een hoge vlucht neemt. Aan de tafel van Humberto Tan ontspint zich een gesprek over ouder worden. De auteur heeft zinnige dingen te zeggen als het gaat om evenwichtigheid. Ik vraag me af: wat heeft de kerk hierin mensen nog te zeggen? 

Een rapport in ons midden geeft veel materiaal op dit punt. De manier waarop alles is samengebracht en vanuit centrale noties is benaderd maakt me blij. De mens in verbondenheid met God en de ander,  gezien vanuit de samenhang van lichaam en ziel. Dit biedt een denkkader om zinvol te spreken vanuit christelijk geloof, als het gaat om onze lichaamsbeleving.

De afgelopen jaren ben ik me meer en meer gaan beseffen dat het evangelie van God bedoeld is om werkelijk te landen in onze wereld. In een cultuur die in veel opzichten zich ontworsteld heeft van christelijk geloof. Waar komen we dichter bij die aardse werkelijkheid dan als we het hebben over het meest tastbare van elk mens: het lichaam? Ieder van ons hier heeft een lichaam en elk mens, gelovig of niet deelt dat gegeven met ons. Bij mezelf merkte ik onvrede. Onvrede over de manier waarop onze cultuur met lichamelijkheid en seksualiteit om kan gaan. Onvrede ook, over de manier waarop ik vanuit mijn christelijke achtergrond meekreeg hoe er binnen de kerkelijke sfeer hiermee omgegaan werd. Ik ervaar in dat laatste een dubbelheid. We belijden prachtige dingen, we geloven in Gods schepping met de mens als kroon. Maar tegelijk kunnen we wegkijken als het gaat om schoonheid, om lichamelijkheid en seksualiteit. Ik begon me steeds sterker af te vragen: mag het er eigenlijk wel zijn? Of is het bij voorbaat verdacht, riskant en besmet? Wat zien we als we schoonheid zien: een loflied op de Schepper of alleen de verleiding? En wat zegt dat over mij en over u? Wat zegt het over onze theologie? Wat hebben we te zeggen in een cultuur die in toenemende mate lichamelijkheid omarmd heeft?

Ik zie juist als het gaat om schoonheid dit rapport nog onvoldoende bieden om uit te komen boven de dilemmatiek van onze tijd. Enerzijds een traditionele terughoudendheid die vooral de kerkelijke cultuur vaak gestempeld heeft. En anderijds een liberale cultuur van genot, individualiteit en maakbaarheid. Enerzijds een zeg maar protestantse preutsheid en anderzijds een liberale lustcultuur. Er ligt een geweldig rapport voor ons dat veel benoemt. Schoonheid wordt hier ‘dé categorie van onze huidige lichaamscultuur’ genoemd. En juist hier klinken meer kritische vragen dan positieve stellingnames. En voor dat laatste wil ik hartstochtelijk pleiten. Waarom?

Omdat ik geloof in een derde weg. Juist de kerk heeft een geweldige boodschap die verder gaat dan deze twee uitersten. Vanuit schepping én herschepping mogen we dat lichaam omhelzen en de schoonheid ervan een plek geven. Juist de kerk mag iets bieden van binnenuit dat dieper gaat dan de rimpeling van onze huid. Waar schoonheid gemakkelijk tot lustobject wordt heb je pas iets te zeggen als je die schoonheid er wel laat zijn. Terughoudendheid, zwijgen of zoveel mogelijk bedekken biedt onvoldoende alternatief voor een geïndividualiseerde lustcultuur. Het is nog te veel een negatief ervan. Een tegencultuur wil zeggen dat je zelf een eigen cultuur hebt.

Dat vraagt om christelijke rolmodellen ten aanzien van schoonheid en gezondheid. Want Jezus wil niet alleen de ziel, maar ook het lichaam tot heelheid brengen.

Tot zover de tekst. Goed om tenslotte nog te vermelden dat de Synode intussen besloten heeft het stuk te gaan herschrijven en het onderwerp ondermeer positiever uit te werken. Opnieuw: respect en natuurlijk kijk ik daar bijzonder naar uit.