American Gangster

Geloven & Leven, Geloven & Spiritualiteit

De slechte mens?


Hoe goed of hoe slecht is de mens? De vraag boeit me, en ik vraag me af of ik er nog net zo over denk als tien jaar geleden. Als ik zo even weer wat blader door theologische boeken merk ik weer hoeveel er over deze vraag is gezegd, bedacht en geconstrueerd. In mijn herinnering was het een stuk simpeler. Ik zie het op een schoolbord staan met krijt: drie meningen. De eerste stelt: de mens is goed, maar door omstandigheden gaat ‘ie wel de fout in. Nummer twee zei zoiets als: de mens is ziek, er is iets goeds, maar dus ook iets van kwaad in de mens. De derde optie was radicaler en stelde trefzeker: de mens is niet goed, niet ziek, maar dood. Dit laatste dan ‘van nature’, ten slotte staan veel mensen gelukkig nog op hun benen. In de meningen zouden humanisten, katholieken en gereformeerden te herkennen zijn.

Nou is dit laatste zo uit mijn beperkte herinnering en ik kies er nu bewust voor niet heel diep theologisch te gaan zitten theoretiseren. Mijn belang is praktischer, menselijker en persoonlijker. Ik merk dat er in traditievorming zich iets vormt, en voor mijzelf is dat op dit punt onbevredigend. Ik kan niet zoveel meer met een visie die er op neerkomt dat de mens slecht is. Ik geloof dat het nogal vaak meevalt. Veel mensen hebben veel goeds in zich.

Philip Zimbardo die in 1971 het Stanford Prison Experiment uitvoerdeIs de mens dus volgens mij goed? Nee, dat is ook te simpel. Wie ooit iets gelezen heeft over het beruchte Stanford Prison Experiment, vergaat het wel om de mens in wezen goed te vinden. Dit experiment met vrijwillige gevangenen en bewakers liep in zes dagen uit in volstrekte ontaarding. Het werd uit psychologisch oogpunt opgezet en geleid door Philip Zimbardo in 1971. De vriendin van Zimbardo kwam na zes dagen langs en schudde hem wakker door te zeggen dat zij hem niet herkende en noemde hem een nazicommandant. lees verder

Geloven & Leven, Geloven & Spiritualiteit

Spiritualiteit versus Moralisme


Geen reacties

Beeld uit de film Into Great SilenceAls ik om me heen kijk, zie ik zowat dubbel. Er is groeiende behoefte aan spiritualiteit, in welke vorm dan ook. Tegelijk worden maatschappelijke discussies beladen met een drang naar duidelijker regels. Van justitie verwachten veel mensen dat ze zwaardere straffen opleggen. Een bepaalde onvrede vertaalt zich in, bij tijden extreem hoge polls voor Geert Wilders en de PVV. Terwijl ik dit waarneem rijd ik met m’n auto onder matrix-borden door met de tekst ‘rijdt met uw hart’. Hoezo dubbel?

In maart was het 40 jaar geleden dat John Lennon met zijn vrouw Yoko Ono de ‘Bed-in for Peace’ hield in het Amsterdamse Hilton. Verder lijkt de flower power van de 60-er jaren voorgoed voorbij. Als hoogleraar ethiek en spiritualiteit Ad de Bruijne stelt dat de wal het schip keert in een krantenartikel, heeft hij een punt. Maar de dubbelheid die ik continu ervaar zie ik zelf als signaal dat een vernieuwing van law and order niet het gewenste resultaat gaat opleveren. Meer normen, betere regels, soms zal het een stap vooruit zijn, maar ik kan niet geloven dat hier de oplossing ligt. lees verder

Cultuur, Geloven & Leven

De Misleidende Moraal


“My man, my man”, zegt Frank Lucas in de film American Gangster tegen de mensen waar hij mee werkt, zijn ogen lichten op, hij lacht ontwapenend en drukt warm de hand. Zo iemand wil je vertrouwen. Zo iemand kan eigenlijk niet slecht zijn. Afgezien dat Denzel Washington die de historische gangster Frank Lucas speelt, een van de mooiste en indrukwekkenste gekleurde mannen op het witte doek is, oogt hij hier stijlvol, ontwikkeld en is hij iemand met karakter. Tegelijk is hij de drugsbaron van New York. Ik ben geboeid door de film die ik onlangs voor de tweede keer zag.
Je kunt tenslotte in theorie een heel eind komen met visie op normen en waarden, maar in het echte leven is het soms anders. Goed en kwaad kun je dan ineens niet meer indelen in afzonderlijke mensen of afzonderlijke daden. Deze film zuigt je daar in mee, en met behoorlijk wat kwaliteit is het ook nog gewoon leuk om te kijken.

Een vervolgblog over normen en waarden, na Het Misleidende Moeten. Nu vanuit een heel andere invalshoek. Ik denk dat deze film zoiets verdient. Wat de film laat zien op een integere manier is dat het leven verwarrend is, en sterker nog: moraal is in zichzelf een misleidend iets. Dat zet aan het denken.

Frank Lucas loopt met zijn gang door Harlem, New York

De poster van American Gangster is met zorg vormgegeven: zwart-wit. Frank Lucas zwart, en achter hem de wat morsige edoch onkreukbare tegenspeler rechercheur Richard Roberts (Russell Crowe) in wit. Goed en kwaad zijn formeel goed te onderscheiden in de drugsbaron en de politieman. Maar het verhaal loopt een stuk gecompliceerder. Nu is er wel kritiek geweest op het werkelijkheidsgehalte van de personages en feiten. Er zou maar 20% kloppen van het verhaal dat in werkelijkheid gespeeld heeft in de straten van Harlem. Het zijn de eindjaren zestig en zeventig vooral. De bioscoopfilm maakt er geweldige beelden bij, ik vermoed niet geheel ontdaan van enige romantisering. Maar dat doet niet af aan de kracht van de film en de blik die hij je biedt in diepere mechanismen. lees verder