Atheisme

Geloven & Leven

Help! Ik ben een fundamentalist!


Eindelijk ben ik ontmaskerd: “U bent de prototypische religieuze fundamentalist. Uw opvattingen zijn godsdienstig en u gunt anderen weinig ruimte voor een afwijkende visie. Het liefst legt u uw overtuigingen op aan iedereen”. Zo, dat is duidelijke taal, daar kan ik het voorlopig mee doen. Mijn eerste score in deze boeiende test van Trouw was maar liefst 64%. Dat percentage betreft mijn religieus fundamentalisme. Wat betreft het algemeen fundamentalistisch gedachtengoed mocht ik mezelf een fundi-light noemen met 63%. Dat klinkt nog leuk, maar betekent toch vooral dat ik welliswaar geen geharnaste fundamentalist ben in het algemeen, maar dat ik slechts aan de buitenkant tolerant lijk. Van binnen ben ik overtuigd van mijn eigen gelijk. Ook hier sta ik dus te kijk als een soort Trojaans Paard van Intolerantie.

Tijd om eens dieper af te steken naar de fundamentals van deze test. Als je de aflevering bekijkt van Schepper & Co, waarin Jacobine Geel in gesprek gaat over deze test, wordt al een en ander duidelijker. Ik ben opgelucht als ik merk dat ook anderen vinden dat iemand als Herman Philipse wel hoog zal scoren. Deze doorgewinterde atheïst is bekend om zijn duidelijke overtuigingen die hij met een wetenschappelijke onderbouwing weet neer te zetten. Bekend werd hij om zijn uitspraak dat christelijk geloof intellectueel gezien onder de maat is en “een atheïst is niet arrogant, hij denkt gewoon beter na”. Zijn eigen relativering dat dit een grapje is, wil er nog steeds niet helemaal bij me in. Overigens mag hij dit zeggen, en maakt het hem ook wel een boeiende gesprekspartner: hij draagt zijn overtuiging tenminste met verve uit. Mijn waardering hiervoor wordt mij vervolgens fataal als blijkt dat niet hij fundamentalist is in zijn denken, maar ik. Philipse scoort volgens de uitzending in Schepper & Co slechts een 16%. Een groot relativist dus en een bescheiden man die anderen veel ruimte biedt.

Mijn enige troost is slechts dat de gasten aan tafel allemaal hoger scoren dan Philipse, maar geen van hen komt toch in de buurt van mijn score. Ook op Twitter wordt het heet onder m’n voeten. lees meer

Geloven & Denken, Geloven & Leven

Kerstfeest als fopspeen?


Toen ik gisteravond met m’n gezin langs de Amsterdamse grachten liep op weg naar de kerstnachtdienst, was de verleiding groot te blijven hangen bij de botenparade. Een lange sliert bootjes sierde de grachten, lampjes en muziek, zingende mensen in kerstpakken. Amsterdam anno 2009 in kerstsfeer. Waar dat ‘kerst’ over gaat op zo’n moment is waarschijnlijk de enig foute vraag die je kunt stellen. Het had gewoon iets. Sfeer, gezelligheid, uitnodigend om ook een goed glas wijn te nemen en gezellig ergens met vrienden de nacht in te luiden. Hoe verkoop je in zo’n setting nog dat kerst over meer gaat dan sfeer en warme chocolademelk? Heeft de evolutie van het feest niet z’n essentie bereikt: na alle mooie religieuze woorden en stelligheden rond een Kind in het jaar nul gaat het uiteindelijk in deze wintertijd om menselijkheid en gezelligheid. Punt uit. Kerst zoals kerken dat preken lijkt een fopspeen waar we met elkaar aan ontgroeid zijn. Of niet?

Wat eerlijk is om te zeggen, is dat ik elk jaar weer even ergens doorheen moet. Zelf ben ik dol op gezelligheid en kan ik dus weinig weerstand bieden aan de kerstballen, kaarsen, het samen tafelen en heerlijk wegdoezelen in de lome warmte van een kerstavond. Amsterdammers die de gelegenheid grijpen iets te vieren en er iets van maken heb ik dus weinig te verwijten. Het is eerder een van de redenen waarom ik hier graag woon en leef. Des te groter is de uitdaging om temidden van die gegevens alsnog iets zinvols te beweren over kerst. lees verder…

Geloven & Leven, Geloven & Spiritualiteit

Liever oud Atheïsme dan nieuwe Spiritualiteit?


KerkinterieurDe Kamper hoogleraar Ethiek en Spiritualiteit heeft het een beetje gehad met de Maand van de Spiritualiteit. Ik ben verbaasd en voel me geprikkeld door zijn woorden in het Nederlands Dagblad van vandaag. Via Twitter werd ik op m’n vrije zaterdag wakker getweet en klikte vervolgens door. Het komt erop neer dat Ad de Bruijne niks op heeft met de opleving van religie in Nederland. Het hele gebeuren dat ook rond ‘spiritualiteit’ opkomt doet hem zelfs terugverlangen naar de ‘vleespotten van Egypte’. Deze laatste uitdrukking is wat mij betreft erg eerlijk van hem als ook een veeg teken. Het verwijst naar de bijbelse verhalen van het volk Israël dat na een periode van slavernij in Egypte weer vrij is, maar deze vrijheid niet aankan en terugverlangt naar iets wat een lege huls is. De vleespotten in de slavernij waren niet beter dan de gaarkeukens in de Duitse concentratiekampen. Een typering dus hoezeer je kunt terugverlangen naar zekerheid, zelfs als die zekerheid negatief en leeg is.

En daarmee spreekt Ad de Bruijne wellicht het meest treffende woord uit zijn bijdrage. Hijzelf tekent de ontwikkeling in Nederland van jarenlang puur ongeloof. Christenen zouden zich gewend hebben aan verzet daartegen en op die manier demonisch verleid zijn tot eenzijdigheid. Zodoende herkennen ze niet meer het hele fenomeen ‘afgod’ dat veel gevaarlijker zou zijn dan ongeloof. Religie is in de ogen van De Bruijne een vorm van afgoderij en dient zeer kritisch bejegend te worden. Nou geloof ik zelf diep van binnen in één God en in Jezus Christus, maar ik voel me niet erg aangesproken door deze nieuwe poging van een bastion-tegen-de-wereld. Ik vraag me meer af waar Ad de Bruijne precies bang voor is. Hij schrijft nogal scherp en schetst alles in stevige houtskoolvegen. Ik mis nuance, maar vooral een spirituele visie. Hoe kan dit voor een hoogleraar spiritualiteit?

Er gebeuren een paar dingen die ik wil benoemen en die maken dat de reactieve insteek van deze gewaardeerde theoloog in mijn ogen ernstig tekortschiet. Lees verder