Fundamentalisme

Geloven & Leven, Geloven & Spiritualiteit

Zoekende zielen tussen bits en bytes


Het is lang stil geweest hier. Een geplande serie strandde halverwege, misschien wel omdat het thema van fundamentalisme even te ver af kwam te staan van mijn eigen zoektocht. En van mijn verlangen naar stilte. Het is voor mij dan ook onverwacht om weer een blog te schrijven, juist met als aanleiding de stilte die Boele Ytsma aankondigt. Hij trekt zich terug van internet. De internetdominee, geen internet meer en geen dominee. Geen kerk als ik hem goed begrijp. Een gevoel van fragmentatie. “Mijn ziel is verspreid tussen duizenden bits en bytes” schrijft hij in zijn afscheidsblog. En zelfs een landelijke krant als het ND maakt melding van deze opmerkelijke stap.

Ook voor mij was Boele iemand die voorop ging in de blogsfeer en twitter, ook mij kreeg hij zover een account aan te maken op ‘Zoekend Geloven’, later Tochtgenoten. Op mijn bureau ligt al weer even zijn nieuwste boek waar ik voorzichtig in begonnen ben. Grootste probleem: gebrek aan tijd, misschien vooral aan concentratie. Is mijn ziel ook teveel onrustig door internet en iPhone om nog rustig te lezen? lees meer…

Geloven & Leven

Fundamentele waarden: je kunt niet zonder (2)


Nog een paar dagen en dan is het weer voorbij. Maar tot dan laten ze bij elke gelegenheid zich zien: lijststrekkers en andere politici. Wat me opvalt is dat voor elke partij wel iets is dat fundamenteel is. Het CDA heeft nu een breekpunt: de hypotheekrenteaftrek. Jammer dat een discussies zo tot een oppervlakkige kwestie versmald wordt overigens, maar dat lijkt vaker het lot van de campagnes te zijn. Dieper gaan al andere dingen zoals het opkomen voor minima: het erfgoed van links. Onopgeefbaar voor een SP om op te komen voor hun socialistische waarden. En GroenLinks gaat voor duurzaamheid. Wat ook nog speelt is de negatieve kant van fundamentele waarden: de houding van Geert Wilders met zijn PVV stuit op veel afwijzing. Veel partijen geven aan niet samen met hem een kabinet te kunnen vormen. Ook dat is een gevolg van waarden die blijkbaar hier aangetast dreigen te worden.

Met dit in het achterhoofd zit je al midden in het gesprek over de zin en onzin van fundamentele waarden. Het geeft gelijk aan hoe simplistisch het is om al te makkelijk van fundamentalisme te spreken als deze waarden spelen. In de Funditest van Trouw wordt de suggestie levend gehouden dat je fundamentalistischer bent naarmate je meer vasthoudt aan fundamentele waarden. Dat prikkelt. Temeer omdat het alternatief een volstrekt relativisme is. De vraag is hoe waardevol dat nog is: alles inwisselbaar naarmate het moment daarom vraagt. Zoals de wind waait, zo waait m’n overtuiging. lees meer

Geloven & Leven

Elk geloof is fundamenteel! (1)


Misschien moeten we met elkaar toegeven dat we niet helemaal raad weten met het hele verschijnsel van religie en geloven. Achter ons liggen eeuwen waarin geloof niet altijd bepaald constructief bijdroeg aan vrijheid en gelijkheid van mensen. In naam van allerlei goden, maar ook in naam van de God die christenen aanbidden, zijn praktijken goedgepraat die niet goed te praten zijn. Hoe waar dit is, hiermee zijn we nog niet klaar met geloof. Ook na 2000 jaar is het nog springlevend, ondanks alle ontwikkelingen en ontmaskeringen. Via in ieder geval twee lijnen is er hernieuwde aandacht voor het religieuze. De ene lijn is die van nieuwe aandacht voor spiritualiteit, wat niet gelijk is aan terugkeer naar de traditionele manieren van geloven, maar wel opening biedt voor dat wat verder reikt dan de kaders van ratio en het waarneembare. De behoefte lijkt weer ‘terug’, maar belangrijker is dat de acceptatie van dat ‘grotere’ groeit in een samenleving die hoog ontwikkeld is. De andere lijn is die van de globalisering die ons in aanraking brengt met vele culturen. Boeddhisme, Hindoeïsme en Islam zijn ineens slechts een paar huizenblokken verwijderd van onze West-Europese seculiere manier van denken en leven.

Het is vooral dat laatste wat ook voor de spanning zorgt. Niet-westerse Islam kan bedreigend ervaren worden en bepaalde vormen van extremisme zorgen voor een onbehagen dat zich opnieuw richt op omlijnde vormen van religie. Tegelijk kijkt de seculiere Nederlander in de spiegel van zijn eigen religieuze geschiedenis en vindt zich opnieuw geplaatst tegenover christelijk geloof. Enerzijds meer ‘eigen’ en vaak in vormen die verre van bedreigend zijn en meer verweven met de eigen samenleving. Anderzijds een herinnering aan sporen en elementen die veel mensen net dachten kwijt te zijn sinds de grote secularisatiegolf van de afgelopen decennia. lees meer