Moralisme

Geloven & Leven

2010 (1): Het Nieuwe Moralisme, mag het ietsje minder?


Geen reacties

Bij het begin van 2010 wil ik drie blogs schrijven over dingen die in ieder geval mijzelf bezighouden. Dingen die ik zie, ervaar en belangrijk vind. Misschien is dat wat kwetsbaarder dan reageren op iets uit de actualiteit, maar het is in ieder geval eerlijk. Drie items, drie lijnen, en drie keer mijn statement daarbij. Da’s in ieder geval een duidelijke blogstart van 2010, niet dan?

Het eerste item is moralisme. Hoezo is dat een onderwerp anno 2010? Wel, ik zou hopen dat we voor het einde van dit jaar die vraag terecht weer kunnen stellen. Volgens mij is 2009 een goede kanshebber voor het jaar van het Nieuwe Moralisme. Wat bedoel ik?

Wel, of ik hier vrienden mee ga maken weet ik niet, maar ik begin zo langzamerhand wat verzadigd te raken van het gemak waar we met elkaar oordelen vellen. En ik ben daar licht verbaasd over. Met dat Nederland een behoorlijk liberaal land is geworden, allerlei emancipatieprocessen doormaakte en religie en geloof naar het priv├ędomein verplaatste… nam de mate van moreel oordelen toe. Er is een hang naar ‘strenger straffen’ en rechters moeten daar maar rekening mee houden. Want wij Nederlanders hebben een mening over de strafmaat. De onbetaalde rekening van de Flower Power van de jaren ’60? Nou, dat weet ik niet. Tenslotte willen we met de ene hand de toen verworven liberale opvattingen graag handhaven, maar tegelijk is er een afrekening gaande, waar eind 2008 Wijnand Duyvendak al aan ten prooi viel. Nog een inkoppertje: de DSB met als hoofdrolspeler Dirk Scheringa. Voorafgegaan op internationaal vlak door Madoff. Gaat het nergens over, o zeker wel. Integriteitsvragen zijn ook niet de minst belangrijke. Maar de vraag is: wie beoordeelt? En hoe gaan we er met elkaar mee om? Het Koninklijk Huis aangevoerd door prins Willem Alexander komt terecht in een onhoudbare mediagolf rond de vakantiewoning. De Tweede Kamer roept om de haverklap de MP naar de Kamer om zich te verantwoorden. En als hij een dag niet in vorm is (dat zou me meevallen als het alleen die ene dag is, ik ben jaloers!), staan veel mensen klaar met hun… oordeel.

In een later blog wil ik lees verder

Geloven & Leven, Geloven & Spiritualiteit

De slechte mens?


Hoe goed of hoe slecht is de mens? De vraag boeit me, en ik vraag me af of ik er nog net zo over denk als tien jaar geleden. Als ik zo even weer wat blader door theologische boeken merk ik weer hoeveel er over deze vraag is gezegd, bedacht en geconstrueerd. In mijn herinnering was het een stuk simpeler. Ik zie het op een schoolbord staan met krijt: drie meningen. De eerste stelt: de mens is goed, maar door omstandigheden gaat ‘ie wel de fout in. Nummer twee zei zoiets als: de mens is ziek, er is iets goeds, maar dus ook iets van kwaad in de mens. De derde optie was radicaler en stelde trefzeker: de mens is niet goed, niet ziek, maar dood. Dit laatste dan ‘van nature’, ten slotte staan veel mensen gelukkig nog op hun benen. In de meningen zouden humanisten, katholieken en gereformeerden te herkennen zijn.

Nou is dit laatste zo uit mijn beperkte herinnering en ik kies er nu bewust voor niet heel diep theologisch te gaan zitten theoretiseren. Mijn belang is praktischer, menselijker en persoonlijker. Ik merk dat er in traditievorming zich iets vormt, en voor mijzelf is dat op dit punt onbevredigend. Ik kan niet zoveel meer met een visie die er op neerkomt dat de mens slecht is. Ik geloof dat het nogal vaak meevalt. Veel mensen hebben veel goeds in zich.

Philip Zimbardo die in 1971 het Stanford Prison Experiment uitvoerdeIs de mens dus volgens mij goed? Nee, dat is ook te simpel. Wie ooit iets gelezen heeft over het beruchte Stanford Prison Experiment, vergaat het wel om de mens in wezen goed te vinden. Dit experiment met vrijwillige gevangenen en bewakers liep in zes dagen uit in volstrekte ontaarding. Het werd uit psychologisch oogpunt opgezet en geleid door Philip Zimbardo in 1971. De vriendin van Zimbardo kwam na zes dagen langs en schudde hem wakker door te zeggen dat zij hem niet herkende en noemde hem een nazicommandant. lees verder