Rik Torfs

Geloven & Leven

Fundamentalisme raakt aan meer


Ik denk dat de Funditest van Trouw iets raakt wat de moeite waard is. Ik denk ook dat de test en de eerste reacties al laten zien dat het zo simpel niet ligt. Wat heeft ‘fundamentalisme’ ons te zeggen? Dat het refereert aan wat we vandaag zien als fundamentalisme in z’n onverdraagzame en onderdrukkende vormen is helder. Maar wat wil een dagblad als Trouw met dit begrip onder verwijzing naar de christelijke geloofstraditie?

In mijn vorige blog heb ik een kijkje gegeven in mijn eigen eerste waarnemingen bij het doen van de test. Ik denk dat het de moeite waard is in een aantal blogs een paar elementen apart te bekijken. Niet om volledig te zijn, wel omdat er teveel kanten aan dit thema zitten. Zo blijft het mij onduidelijk hoe de verhouding ligt tussen fundamentalisme in het algemeen en in religieuze zin. De test in Trouw maakt dat onderscheid, maar hoe precies is niet bepaald helder. En wordt de ene keer gevraagd naar tolerantie naar anderen, de andere keer gaat een vraag over inhoud van geloven. Weer een andere moment gaat het over de vraag hoe fundamenteel sommige waarden mogen zijn: bestaan er onopgeefbare waarden? En wordt in de toelichtingen aangegeven dat ‘fundamentalisme’ niet per sé negatief hoeft te zijn, toch kom je niet los van een zekere mate van huiver. De reuk van onverdraagzaamheid blijft rondhangen. Dat komt mede doordat niet helder wordt gemaakt wat de uitgangspunten zijn waarop de test beoordeelt. Is bijvoorbeeld een 50% score de meest evenwichtige? Of ben je pas iemand met diepere waarden en overtuigingen als je de 70% passeert? Of ben je juist dan toch het prototype van een intolerante drammer? De test speelt er allemaal mee, maar in de formulering van de uitslagen ligt wel degelijk een oordeel. lees meer

Geloven & Leven

Help! Ik ben een fundamentalist!


Eindelijk ben ik ontmaskerd: “U bent de prototypische religieuze fundamentalist. Uw opvattingen zijn godsdienstig en u gunt anderen weinig ruimte voor een afwijkende visie. Het liefst legt u uw overtuigingen op aan iedereen”. Zo, dat is duidelijke taal, daar kan ik het voorlopig mee doen. Mijn eerste score in deze boeiende test van Trouw was maar liefst 64%. Dat percentage betreft mijn religieus fundamentalisme. Wat betreft het algemeen fundamentalistisch gedachtengoed mocht ik mezelf een fundi-light noemen met 63%. Dat klinkt nog leuk, maar betekent toch vooral dat ik welliswaar geen geharnaste fundamentalist ben in het algemeen, maar dat ik slechts aan de buitenkant tolerant lijk. Van binnen ben ik overtuigd van mijn eigen gelijk. Ook hier sta ik dus te kijk als een soort Trojaans Paard van Intolerantie.

Tijd om eens dieper af te steken naar de fundamentals van deze test. Als je de aflevering bekijkt van Schepper & Co, waarin Jacobine Geel in gesprek gaat over deze test, wordt al een en ander duidelijker. Ik ben opgelucht als ik merk dat ook anderen vinden dat iemand als Herman Philipse wel hoog zal scoren. Deze doorgewinterde atheïst is bekend om zijn duidelijke overtuigingen die hij met een wetenschappelijke onderbouwing weet neer te zetten. Bekend werd hij om zijn uitspraak dat christelijk geloof intellectueel gezien onder de maat is en “een atheïst is niet arrogant, hij denkt gewoon beter na”. Zijn eigen relativering dat dit een grapje is, wil er nog steeds niet helemaal bij me in. Overigens mag hij dit zeggen, en maakt het hem ook wel een boeiende gesprekspartner: hij draagt zijn overtuiging tenminste met verve uit. Mijn waardering hiervoor wordt mij vervolgens fataal als blijkt dat niet hij fundamentalist is in zijn denken, maar ik. Philipse scoort volgens de uitzending in Schepper & Co slechts een 16%. Een groot relativist dus en een bescheiden man die anderen veel ruimte biedt.

Mijn enige troost is slechts dat de gasten aan tafel allemaal hoger scoren dan Philipse, maar geen van hen komt toch in de buurt van mijn score. Ook op Twitter wordt het heet onder m’n voeten. lees meer